انسان مذهبی سعادتمند است

هر جا که باشد در معبد است

انسان سعادتمند معبد خود را همراه دارد.

  پروانه 

سال ها در معبدی بی صدا و خاموش،

در تاریک ترین زوایای بی روح وجود خاکی خویش،

محرابی از خویش ساخته بودم

در آن معبد سرد و تیره،

حریمی از «من»، بر گرد خویش می تنیدم

که گنبدی از کبر داشت و گلدسته هایی از غرور.

هیچ خدایی در این حریم راه نداشت.                           

نمرودوار بر آستان پوشالی عرش خویش می ایستادم و

هر آن چه از جنس من نبود، به دیار نیستی تبعیدش می ساختم

هیچ ابراهیمی در بهت برهان خویش مرا مقهور خود نساخت

و هیچ آزری را توان تراشیدن بتی چون من نبود

و هیچ بتکده ای، شکوه معبد مرا از رونق نینداخت

ماه فانوس من بود

و ستاره ها چراغی بودند که بر مزار اجداد من آویخته می سوختند

سال ها گذشت و پیله ی حرم وجود من 

روز به روز تنگ تر می شد و هوای درونم مجال تنفسم نمی داد

تا این که از دور دست ها «پروانه ای» به گرد حریم من طواف آغاز کرد

جذبه ی لطافت بال های رنگینش

مرا از آن همه سنگینی و نخوت به خویش خواند

میل داشتن آن بال های ظریف

وسوسه ی صید را در من شکفت

پروانه... گویی برای نجات من حتی از خود گذشته بود

از من نگریخت، بر شانه ام نشست

و با زمزمه ای ضعیف، ترانه ی  بیداری را در گوش جانم سرود

و من با آن همه احساس قدرت و توان،

چه آسان به خود لرزیدم!

و از بال های کاغذیش که برگی از کتاب آفرینش بود این حقیقت را خواندم:

«تو در پیله ی وجود خود گرفتار آمده ای!

در حریم تن خاکی خود اسیر مردابی!

پیله را بشکاف، از خاک رها شو!

بال های مرا بردار و تا بی نهایت پرواز کن!»

و... این گونه بود که من تنها با مرور صفحه ای از هستی

از پیله ی خاک رهیدم

به آسمان جستم و...

....پروانه شدم....                                      

امــروز روز حــزن و ملال محمــــد است

از غم گرفته شمس جمال محمد است

آمــد فـــرود ضـــربت دیـــگر به قلــب او

زیـرا وفـــات صـــادق آل محـمــــد است

شب مناجاتش پر از عشق و صفاست

شب چراغ روشن دل های پاک

روشنی بخش جبین روی خاک

از مناجات و دعای نیمه شب

غنچه ی «العفو» روید روی لب

غنچه های «یا إله العالمین»

کرده شب را پر ز عطر نسترین

غنچه را باید که شب آبش دهیم

اشک چشم خویش بر پایش نهیم

تا شکوفا گردد و بار آورد

«ربِّ خَلِّصنا من النّار»*^۱ آورد

دیدگان باید ببارند زار زار

تا شود خاموش آتش های «نار»

شبنم اشک است چون درّ گران

در دل شب این چنین درّی فشان

شب به دل دارد چه رمز و رازها !

در دعاهایش چه سوز و سازها

گر غریق بحر شب گردی دمی

جلوه گر گردد به چشمت عالمی

عالم شب، خود، جهان دیگری است

حاصل هر شب تو را چشم تری است

چشم تر را گر بری نزد خدا

از عذاب چشم تو دارد حیا

دیدگان، تر باید از سوز دعا

ضجه ها باید به جبران خطا

تا به قرب حق ز جان راغب شوی

جلوه ی «لا ذنب للتائب»*^۲ شوی

گر به قرب حق دلت نایل شود

جمله غم ها از دلت زایل شود

گر ز نفس خویش داری عقده ها

عقده را بگشا به مفتاح دعا

ذکر «یا ربّ» می شود درمان تو

نور حق روشن نماید جان تو

در دعای ناب «زین العابدین»

رحمت حق را به دل روشن ببین

وز کلام مرتضی اندر «کمیل»*^۳

هم بخواهی آتش دوزخ به میل

چون ندارد صبر بر هجران یار

می پذیرد درد بی پایان نار

ور خدایش جمع با اعدا کند

او خدا را از دلش آوا کند:

«در کجایی ای ولی مؤمنان

گر چه می سوزم ولی با من بمان!

دیده را گیرم  ز سوزت خون کنم

با فراق و هجر رویت چون کنم؟!

ای نهایت آرزوی عارفان

ای پناه جمله ی آوارگان

در فراق خویش جانم سوختی!

در کجایی؟ خانمانم سوختی!

با امید من به فضل و رحمتت

«کیف یبقی» در عذاب دوزخت؟»

در چنین حالی ندای حق رسد

«یا ربی» گویی و لبیکت دهد

پس دلت را با جوابش شاد کن

این گدای رحمتش را یاد کن! 

التماس دعا خیلی زیاد! خیلی خیلی زیاد!

* ۱- اشاره به عبارت: «الغوث الغوث خلصنا من النار یا رب» در دعای جوشن کبیر

* ۲- اشاره به حدیث نبوی: «التائب من الدنب کمن لا ذنب له» یعنی: توبه کننده از گناه مانند کسی است که گناهی ندارد.

* ۳- اشاره به فرازهایی از دعای کمیل: «...و جمعت بینی و بین اهل بلائک... یا الهی و سیدی و مولای و ربی صبرت علی عذابک فکیف اصبر علی فراقک... و لانادینک این کنت یا ولی المومنین یا غایه امال العارفین یا غیاث المستغیثین...یا مولای فکیف یبقی فی العذاب و هو یرجو ما سلف من حلمک   …

نمونه سؤالات تشريحي درس دين و زندگي پيش دانشگاهي

درس اول

                                                        آبشار نور

1 ) سؤالاتي مانند: «چرا موجودات جهان هستند؟» يا «چه ضرورتي باعث هستي موجودات شده است؟» و يا «آيا موجوداتي كه اكنون هستند، ممكن بود نباشند؟» و... در چه شرايطي مطرح مي شوند؟ ص 6

2 ) ترجمه ي عبارات قرآني زير را بنويسيد. ص 7

الف- يا أيها الناس   ب - و الله هو الغني الحميد    ج - و يأت بخلق جديد

3 ) دو پيام آيه ي 15 سوره ي فاطر: «يا أيها الناس أنتم الفقراء الي الله و الله هو الغني الحميد» را بنويسيد. ص 7

4 ) پيام آيه ي 16 سوره ي فاطر چيست؟ «إن يشأ يذهبكم و يأت بخلق جديد» ص 7

5 ) پيام اين آيه را بنويسيد: «و ما ذلك علي الله بعزيز» ص 7

6 ) معناي «حق و حقيقت» را با ذكر مثال بيان كنيد. ص7

7 ) برترين حق و حقيقت چيست؟ چرا؟ ص 8

8 ) قرآن كريم براي معرفت عميق تر به خداوند چه راهي را معرفي نموده است؟ ص 8

9 ) حقيقت وجود و هستي مخلوقات جهان چگونه است؟ ص 8 (مقدمه ي اول)

10) اگر چيزي وجودش از خودش نباشد، چگونه موجود مي شود؟ ص 8 (مقدمه ي دوم)

11) در چه صورتي يك موجود در هستي به ديگري نيازمند نيست؟ ص 8 (مقدمه ي دوم)

12) منشأ هستي انسان و مجموعه ي جهان از كجاست؟ ص 8 (نتيجه)

13) براي اثبات نيازمندي جهان هستي به خداوند يك استدلال بنويسيد. ص 9 (خلاصه ي استدلال ص 8)

14) آيا نيازمندي موجودات به خداوند تنها در مرحله ي به وجود آمدن است؟ چرا؟ ص 9

15) رابطه ي خدا با جهان را با موارد زير تطبيق دهيد: ص 9

الف- كسي كه هديه اي به دوستش مي دهد         ب – روشنايي با لامپ          ج – موج با دريا

16) چرا در قرآن كريم خداوند با صفت «غني» ياد شده است؟ ص 9

17) كسب كمالات انسان را نسبت به هر يك از موارد زير بررسي كنيد: ص 9

الف- ساير انسان ها                                    ب - خداوند

18) درك هر چه بهتر فقر و نيازمندي به خداوند توسط انسان چه تأثيري بر او دارد؟ ص 9

19) نيازمندي وجودي مخلوقات به خداوند شامل كدام مراحل است؟ ص 9

20) در جدول زير «رابطه ي جهان با خدا» را با «رابطه ي ساعت ساز با ساعت» مقايسه كنيد. ص 10

سؤالات امتيازي بخش براي مطالعه

21) هستي بخشي خداوند به موجودات را با بخشيدن مال يك ثروتمند به فقير مقايسه كنيد. ص 10

22) كدام معرفت برتر و عميق نسبت به خداست كه براي نوجوان در دسترس و امكان پذير  است؟ چرا؟ ص

12

درس دوم

يگانه ي بي همتا

1) مهم ترين اعتقاد ديني و پايه و اساس آن چيست؟ ص 15

2) ارزش و اعتبار اعتقادات ديني به چه چيز وابسته است؟ ص 15

3) جايگاه نگرش توحيدي در قرآن چگونه است؟ ص 15

4) دنياي كنوني از نظر اعتقاد به خدا چگونه است؟ ص 15

5) رابطه ي اعتقاد به توحيد با ساير اعتقادات و اعمال زندگي ما چيست؟ ص 15

6) كدام روابط در زندگي انسان هاي امروز فاقد ديدگاه توحيدي است؟ ص 15

7) تقابل حق و باطل را با كدام تقابل مي توان منطبق دانست؟ ص 15

8) زنده ترين مسأله ي پيش روي انسان ها در جهان حاضر كدام است؟ ص 15

9) ترجمه ي عبارات قرآني زير را بنويسيد: ص 16

الف- و خلق كل شيء     ب - لا إله إلا هو خالق كل شيء فاعبدوه    ج- و هو علي كل شيء وكيل

10) معناي توحيد چيست؟ و اعتقاد به توحيد به چه معناست؟ ص 16

11) مراتب توحيد را فقط نام ببريد. ص 16 و 17 و 21

12) توحيد ذاتي را تعريف كنيد. ص 16 و 17

13) منظور از شرك ذاتي چيست؟ ص 17

14) شرك ذاتي بيشتر در چه جوامعي رواج داشته است؟ ص 17

15) برخي از اعتقادات قائلين به شرك ذاتي را بنويسيد. ص 17

16) براي اثبات توحيد ذاتي چهار دليل ذكر كنيد. ص 17

17) دعوت پيامبران چگونه توحيد ذاتي را اثبات مي كند؟ ص 17

18) گرايش فطري بشر به خداوند چگونه توحيد ذاتي را اثبات مي كند؟ ص 17

19) چگونه مي توان با استناد به نظم و يكپارچگي جهان توحيد ذاتي را اثبات كرد؟ ص 17

20) با توجه به كمال مطلق بودن خداوند، چگونه مي توان توحيد ذاتي را اثبات نمود؟ ص 17

21) دو محور اصلي در اعتقاد به توحيد افعالي كدامند؟ ص 17 و 18

22) براي محور اول توحيد افعالي با توجه به نيازمندي موجودات به خداوند يك استدلال بنويسيد. ص 17 و 18

23) براي محور اول توحيد افعالي با توجه به كمال مطلق بودن خداوند يك استدلال بنويسيد. ص 17 و 18

24)  عبارت «لا حول و لا قوه الا بالله العلي العظيم» بيانگر كدام محور توحيد افعالي است؟ ص 18

25) اعتقاد به توحيد افعالي چگونه در نماز با عبارت «بحول الله و قوته أقوم و  أقعد» بيان مي شود؟ ص 18

26) آيا اعتقاد به توحيد افعالي به معناي انكار خاصيت پديده ها است؟ توضيح دهيد. ص 19

27) منظور از شرك افعالي چيست؟ ص 19

28) درك اين حقيقت كه همه ي حوادث و تأثيرات جهان از خداست، ما را به چه نتيجه اي مي رساند؟ ص 19

29) شاخه هاي توحيد افعالي را فقط نام ببريد. ص 19 و 20

30) توحيد در مالكيت به چه معناست؟ ص 19

31) در چه صورت مالكيت غير خدا قابل پذيرش است؟ ص 19

32) منظور از توحيد در ولايت چيست؟ ص 19

33) ولايت اشخاص در چه صورتي قابل قبول است؟ ص 19

34) قبول ولايت پيامبر صلي الله عليه و اله و سلم به چه معنا است؟ ص 19 و 20

35) توحيد در ربوبيت و تدبير را تعريف كنيد. ص 20

36) قرآن كريم بر كدام يك از انواع توحيد تأكيد فرموده است؟ چرا؟ ص 20

37) شرك در ربوبيت و تدبير به چه معناست؟ ص 20

38) آيا اعتقاد به توحيد در ربوبيت و تدبير به معناي انكار قدرت پرورش و مديريت موجودات و يا انسان ها است؟ با ذكر يك مثال توضيح دهيد. ص 20

39) كار باغبان در مقايسه با ديگران و در مقايسه با خدا منسوب به كيست؟ توضيح دهيد ص 20 و 21

40) ارتباط هر يك از آيات مندرج در جدول زير را با انواع توحيد بررسي نموده و در محل مناسب علامت بزنيد. (بعضي از آيات ممكن است با بيش از يك نوع توحيد ارتباط داشته باشد). ص 21

41) توحيد صفاتي را تعريف كنيد. ص 21

42) از ديدگاه اميرالمؤمنين عليه السلام عالي ترين مرتبه ي توحيد كدام است؟ ص 21

43) كدام يك از آيات سوره ي توحيد به توحيد ذاتي اشاره دارد؟ ص 22

سؤالات امتيازي از بخش براي مطالعه

44) اعتقادات مختلف در خصوص تأثير پديده ها را بنويسيد. ص 22

45) سه دليل در رد نظر كساني كه درخواست شفا از پيامبر(ص) را شرك مي دانند بنويسيد. ص 22 و 23

46) با ذكر يك مثال قرآني توضيح دهيد كه ايمان و عمل صالح چه تأثيري در مقامات انساني ايجاد مي نمايد؟ ص 24

درس سوم

حقيقت بندگي

1 ) هر يك از عبارات زير به كدام يك از انواع توحيد اشاره دارد؟ ص 27 و 28

الف- سرچشمه ي خوبي ها و زيبايي ها خداست. ب - تنها وجود مستقل خداست.

ج - انسان خدا را به يگانگي مي شناسد.

د -  تنها مدبر و مالك و سرپرست جهان خداست.

2 ) ترجمه ي آيات زير را بنويسيد: ص 27

الف- إن الله ربي و ربكم فاعبدوه هذا صراط مستقيم         ب - و إليه تُرجَعون

ج  - لا إله إلا هو سبحانه عما يشركون                        د - و إلي الله عاقبه الأمور

3 ) با درك كدام اعتقادات انسان به اين نتيجه مي رسد كه تنها بايد خدا را اطاعت كند؟ ص 28

4 ) اگر اطاعت از غير خدا نا بجا و غلط است، چگونه مي توان از پيامبر و جانشينانش عليهم السلام اطاعت كرد؟ ص 28

5 ) چرا اطاعت از پيامبر و جانشينانش عليهم السلام لازمه ي توحيد عملي است؟ ص 28

6 ) توحيد عملي با چه عنوان ديگري خوانده مي شود و نتيجه ي چيست؟  ص 29

7 ) منظور از توحيد عملي چيست؟ ص 29

8 ) آيه 51 سوره ي آل عمران: «إن الله ربي و ربكم فاعبدوه هذا صراط مستقيم» چگونه بيانگر ارتباط توحيد افعالي و توحيد عملي است؟ ص 28

9 ) انسان موحد داراي چگونه شخصيتي است؟ چرا؟ ص 29

10) نقطه ي مقابل توحيد عملي چيست؟ مراتب آن را بنويسيد. ص 29

11) تفاوت شرك جلي با شرك خفي در چيست؟ ص 29

12) انسان مشرك داراي چگونه شخصيتي است؟ چرا؟ ص 29

13) در چه صورت انسان با وجود كشش هاي گوناگون به آرامش خواهد رسيد؟ ص 29

14) شخصيت انسان موحد و انسان مشرك در قرآن چگونه ترسيم شده است؟ ص 29

15) آرامش انسان موحد در فرمانبري از خداوند چه زماني كامل مي شود؟ ص 29

16) سخن حضرت يوسف عليه السلام را خطاب به مشركين بنويسيد. ص 30

17) منظور از توحيد عملي در بعد اجتماعي آن چيست؟ ص 30

18) با توجه به بعد اجتماعي توحيد عملي، ولايت طاغوت را توضيح دهيد. ص 30

19) شرط تحقق بعد اجتماعي توحيد چيست؟ ص 30

20) نظام اسلامي حاكم بر كشورمان چگونه منطبق با بعد اجتماعي توحيد عملي محسوب مي شود؟ ص 30

21) شباهت هاي دو بعد فردي و اجتماعي توحيد عملي را با يكديگر بنويسيد. ص 30

22) در جدول زير ارتباط آيات را با توحيد عملي در دو بعد فردي و اجتماعي آن مشخص نماييد. ص 31

23) تفاوت ميان مراتب سه گانه ي توحيد با توحيد عملي چيست؟ ص 31

24) تقسيم بندي شرك و توحيد را بنويسيد. ص 31

25) عبارت هاي نماز  را با انواع توحيد ذاتي، توحيد افعالي و توحيد عملي تطبيق دهيد. ص 31

الف- الحمد لله رب العالمين                         ب – مالك يوم الدين

ج – إياك نعبد و إياك نستعين                      د – إهدنا الصراط المستقيم  

ه – قل هو الله أحد                                    و – لم يلد و لم يولد

ز – و لم يكن له كفواً أحد                          ح – لا إاله إلا الله                           

ط – وحده لا شريك له                             ي – سبحان الله               ك – الله اكبر                            

26) جاهاي خالي را با عبارات مناسب پر كنيد: ص 32

الف- توحيد، محور و روح زندگي ......................، و شرك، محور و روح زندگي ...................... است.

 ب – اعتقاد به توحيد داراي آثار................................ است.

ج – تحقق توحيد در فرد و در جامعه داراي .........و ............. است.

27) چرا برخي ار افراد در تبيين علمي پديده هاي جهان، تدبير خدا را ناديده مي گيرند؟ ص 32

28)كساني كه از حضور لحظه به لحظه ي حداوند در امور جهان غافلند، در چه شرايطي متوجه حضور خداوند مي -شوند؟ ص 32

 29) آيا حوادث شگفت، همواره براي بيدار كردن انسان ها رخ مي دهد؟ توضيح دهيد. ص 32

30) ثبات در قوانين و رويدادهاي طبيعي كدام امكان را براي انسان ايجاد كرده است؟ ص 32

31) وجود كدام شرايط امكان برنامه ريزي براي زندگي را براي انسان ايجاد كرده است؟ ص 32

32) چه نتيجه گيري درست و نادرستي از عملكرد منظم پديده هاي جهان توسط انسان ها صورت مي گيرد؟ ص 33

33) بزرگترين عظمت از ديدگاه دانشمندان در عالم چيست؟ ص 33

34) حضور خداوند در كدام رويدادهاي جهان قابل مشاهده است؟ ص 33

35) درك حضور خداوند در رويدادهاي جهان چه تأثيري بر دانشمندان داشته است؟ ص33

36) لازمه ي به با رنشستن توحيد نظري چسيت؟ توضيح دهيد. ص 34

37) در چه صورت زندگي انسان خدايي تر مي شود؟ 34

38) آن چه كه امروزه مانع از تأمل انسان ها در جهان خلقت گرديده چيست؟ ص 34

39) دل مشغوليهاي انسان عصر حاضر چه نتيجه اي در ارتباط با توجه به جهان خلقت براي او به بار آورده است؟ ص 34

40) فقدان فرصت تأمل در جهان خلقت يا فرار از آن چه تأثيري در بينش و نگرش افراد دارد؟ ص 34

41) وضعيت بت پرستي در جهان كنوني چگونه است؟ ص 34

42) جوهره ي بت پرستي چيست؟ ص 34

43) با توجه به جوهره ي بت پرستي، وضعيت كنوني جهان از نظر بت پرستي چگونه است؟ ص 34

44) معيارهاي ثابت شرك و بت پرستي از ديدگاه قرآن كريم كدامند؟ ص 35

45) ريشه ي بت پرستي و شرك جديد چيست؟ ص 35

46) در مسير شناخت بت پرستي و شرك جديد توجه به كدام نكته حائز اهميت است؟ ص 35

47) جلوه هايي از شرك جديد را در ساختارهاي مختلف زندگي بشر بررسي كنيد. ص 35

سؤالات امتيازي از بخش براي مطالعه و پيشنهاد

48) چرا خدا را نمي توان ديد؟ ص 36

49) آيا مي توان گفت دنيا مانع ديدن و رؤيت خداست؟ چرا؟ ص 36

50) با توجه به معناي «غير مادي» بودن امكان رؤيت خدا را در دنيا و آخرت بررسي كنيد. ص 37

51) از ديدگاه امام صادق عليه السلام ديدن بر چند قسم است؟ و با كدام قسم آن مي توان خدا زا ديد؟ ص 37

52) معبود بودن خداوند كه در قرآن با واژه ي «إله» آمده است، مربوط به كدام نوع از اقسام توحيد است؟ ص 40

53) علت استفاده ي خداوند از روش استفهامي در آيات 59 تا 64 سوره ي نمل چيست؟ ص 39

54) چرا خداوند پس از بيان هر يك از رويدادهاي جهان عبارت «أ إله مع الله (آيا معبودي با خدا هست؟)» را تكرار فرموده است؟ ص 39 و 40